15/10/2025
CHUYỂN ĐỔI CHIẾN LƯỢC NHÂN SỰ VỚI AI & SỐ HOÁ: CHƯƠNG TIẾP THEO CỦA CHRO
Chiều nay, tôi có cơ hội tham dự hội nghị The 2025, nơi giáo sư Henrik von Scheel đã có một bài phát biểu quan trọng (keynote) với chủ đề “Transforming Workforce Strategies with AI & Digitalisation: The CHRO’s Next Chapter” (tạm dịch: Chuyển đổi Chiến lược Nhân sự với AI & Công nghệ: Chương tiếp theo của CHRO). Henrik von Scheel được biết đến như một nhà tương lai học tầm cỡ – từng được kênh CNBC mệnh danh là “nhà tương lai học có ảnh hưởng nhất thế kỷ” và là người khởi xướng (originator) của khái niệm Công nghiệp 4.0. Ông đồng thời là đồng sáng lập Strategic Intelligence, giáo sư kinh tế và quản trị chiến lược, và đã cố vấn xây dựng chương trình nghị sự tương lai cho những tổ chức uy tín như Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), McKinsey cũng như nhiều chính phủ và tập đoàn toàn cầu. Các công trình của ông đã tác động đến 24 nền kinh tế quốc gia và hàng trăm doanh nghiệp thuộc Fortune 500, được Financial Times vinh danh là “nhà chiến lược hàng đầu của thời đại”. Với bề dày thành tựu đó, góc nhìn của Henrik von Scheel mang một sức nặng đặc biệt, giúp định hướng cách các doanh nghiệp và quốc gia thích ứng với tương lai.
Bài trình bày của Henrik von Scheel đã phác họa một bức tranh chiến lược toàn cảnh – từ sự chuyển dịch quyền lực kinh tế thế giới sang châu Á, cho đến cách doanh nghiệp cần ứng dụng AI, quản trị dữ liệu và phát triển nhân tài để vững bước trong thập kỷ tới. Với vai trò một người làm nhân sự đã hơn 20 năm tại Việt Nam, tôi đặc biệt tâm đắc với những thông điệp ông gửi gắm, bởi chúng vừa mang tầm nhìn vĩ mô, vừa rất sát với thực tiễn mà chúng ta đang đối mặt. Sau đây, tôi xin tóm lược chi tiết những điểm chính từ bài phát biểu đầy cảm hứng này.
Châu Á – Trung tâm mới của quyền lực kinh tế toàn cầu
Hình đầu tiên: Ba làn sóng cải tổ (Geopolitical Reset, Globalization Reset, Monetary Reset) đang tái định hình trật tự kinh tế thế giới, tạo ra chuyển dịch quyền lực sang châu Á.
Diễn giả mở đầu bài nói bằng việc nhấn mạnh sự dịch chuyển quyền lực kinh tế và chính trị to lớn đang diễn ra hướng về châu Á. Ông cho biết trong thập kỷ tới, khoảng 75% quyền lãnh đạo kinh tế – chính trị toàn cầu sẽ chuyển dịch về châu Á – một “paradigm shift” (chuyển đổi mô hình) có ảnh hưởng sâu rộng đến cục diện thế giới. Đây là lần thứ hai chỉ trong vòng khoảng hai năm rưỡi, Hoa Kỳ buộc phải điều chỉnh hệ thống kiểm soát tiền tệ toàn cầu, báo hiệu những biến động khó lường nhưng đồng thời mở ra cơ hội để các quốc gia châu Á vươn lên đảm nhận vai trò lãnh đạo mới. Điều này tạo ra không ít rủi ro về bất ổn, nhưng cũng là thời cơ để định hình lại trật tự kinh tế với sự trỗi dậy của những nhà lãnh đạo mới từ châu Á. Trong bối cảnh đó, Việt Nam được nhắc đến như một quốc gia cần ý thức rõ vị thế chiến lược của mình để tận dụng lợi thế từ sự dịch chuyển quyền lực kinh tế – chính trị này, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng nhằm vượt qua các khủng hoảng và xung đột có thể xảy ra trong vòng 10 năm tới.
Diễn giả nhận định Việt Nam đang sở hữu tiềm năng phát triển kinh tế vượt trội cả ở khu vực lẫn thế giới, đặc biệt nhờ nền tảng chủ nghĩa tư bản (capitalism) đang lên mạnh mẽ. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn nhiều khoảng cách cần lấp đầy để vươn tới tầm cao mới. Henrik von Scheel gợi ý Việt Nam nên tập trung vào hai hướng phát triển chính: phát huy các giá trị văn hóa và một chiến lược “fusion” (phát triển hợp nhất giữa truyền thống và hiện đại). Việc chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế cũng được nhấn mạnh như điều kiện tiên quyết để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Theo ông, tăng trưởng kinh tế bền vững đòi hỏi chúng ta phải đầu tư xây dựng năng lực nhân sự xuất sắc và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong phát triển sản phẩm – bởi chính những sản phẩm mới sẽ là “cây cầu” nối các công nghệ tiên tiến với giá trị kinh tế thực tiễn. Diễn giả ví von rằng sản phẩm mới chính là nhịp cầu giúp Việt Nam chuyển hóa thành tựu công nghệ thành giá trị thị trường, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững.
Chiến lược AI và quản lý dữ liệu: Cơ hội lớn đi kèm thách thức
Chuyển sang chủ đề công nghệ, Henrik von Scheel khẳng định trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là một cơ hội phát triển then chốt cho doanh nghiệp và quốc gia trong những năm tới. Tuy nhiên, để tận dụng AI một cách hiệu quả, điều kiện tiên quyết là phải quản lý tốt dữ liệu nội bộ. Ông cảnh báo về hiện tượng “Shadow AI” – tức việc nhân viên tự ý sử dụng các công cụ AI công cộng (ví dụ như các chatbot AI mở) mà không được kiểm soát, dẫn đến nguy cơ rò rỉ dữ liệu nhạy cảm của tổ chức. Để ngăn chặn rủi ro này, giải pháp được đưa ra là các công ty nên thiết lập một hạ tầng AI nội bộ (ví dụ: một máy chủ mở dành riêng cho nhân viên) để mọi người có thể khai thác AI một cách an toàn. Cùng với đó, doanh nghiệp phải triển khai các chính sách kiểm soát và tiêu chuẩn hóa dữ liệu thật chặt chẽ. AI chỉ phát huy lợi ích khi dữ liệu đầu vào được quản trị tốt; ngược lại, nếu dữ liệu rơi vào tình trạng “vàng thau lẫn lộn” hoặc thất thoát, AI có thể trở thành con dao hai lưỡi.
Diễn giả nhấn mạnh quản trị dữ liệu cần trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong các tổ chức. Thực tế, hiện nay có đến khoảng 80% tổ chức chưa xây dựng được hệ thống dữ liệu đạt chuẩn, và chỉ khoảng 15% thực sự vận hành dữ liệu theo các chuẩn mực tối ưu. Muốn ứng dụng AI thành công, doanh nghiệp phải đầu tư nghiêm túc vào việc chuẩn hóa dữ liệu trên quy mô rộng, đảm bảo tính đầy đủ, chính xác và bảo mật của thông tin. Bên cạnh đó, cần nhớ rằng AI không chỉ đơn thuần là công nghệ, mà là công cụ để phát triển con người và tổ chức. Do vậy, mỗi kế hoạch triển khai AI cần gắn liền với chiến lược phát triển nguồn nhân lực, đảm bảo nhân viên có kỹ năng và tư duy phù hợp để cộng tác hiệu quả với AI thay vì bị AI bỏ lại phía sau.
Về định hướng ứng dụng AI cho Việt Nam, Henrik von Scheel cho rằng chúng ta không nhất thiết phải chạy đua tham gia vào những lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực khổng lồ như các mô hình ngôn ngữ lớn (large language models) hay tham vọng AI tổng quát. Thay vào đó, Việt Nam nên tập trung vào những mảng chuyên biệt, nơi có thể xây dựng lợi thế cạnh tranh toàn cầu. Ông gợi ý một số hướng đi như phát triển công nghệ đánh dấu dữ liệu (watermarking) hay ứng dụng AI trong lĩnh vực công nghệ sinh học (biotech) – những lĩnh vực đòi hỏi tính chuẩn hóa cao và đang có nhu cầu lớn trên thế giới. Để làm được điều đó, chúng ta cần đầu tư xây dựng năng lực AI nội tại, phát triển các giải pháp AI tôn trọng quyền riêng tư dữ liệu và hướng tới phát triển bền vững. Việc làm chủ dữ liệu và công nghệ AI theo cách riêng sẽ giúp Việt Nam tăng cường tính tự chủ, giảm bớt phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ nước ngoài, đồng thời tạo ra bản sắc riêng trong kỷ nguyên số.
Đổi mới tổ chức và phát triển nhân lực – Vai trò mới của lãnh đạo nhân sự
Henrik von Scheel nhấn mạnh: “Con người là trung tâm của mọi cuộc cách mạng”, khẳng định tầm quan trọng của yếu tố nhân sự trong kỷ nguyên 4.0. Phát triển tổ chức và nguồn nhân lực được xem là nền tảng để Việt Nam tận dụng thành công các cơ hội công nghệ và kinh tế trong tương lai. Diễn giả cho rằng các Giám đốc Nhân sự (CHRO) và lãnh đạo doanh nghiệp cần tái định vị vai trò của bộ phận nhân sự từ một trung tâm chi phí sang một trung tâm tạo giá trị. Nói cách khác, HR không chỉ hỗ trợ vận hành mà phải trở thành đối tác chiến lược thực sự của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi người làm nhân sự phải chủ động hơn, tham gia sâu vào hoạch định chiến lược kinh doanh và dẫn dắt các sáng kiến đổi mới tổ chức nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của công ty.
Henrik von Scheel nhấn mạnh rằng quản trị nhân sự không phải là câu chuyện chạy theo công nghệ, mà cốt lõi vẫn là kế hoạch phát triển con người. Công nghệ chỉ là phương tiện hỗ trợ; HR cần tập trung vào việc xây dựng và thử nghiệm những mô hình quản trị nhân tài và cơ cấu tổ chức mới phù hợp với thời đại. Việc nâng cao năng lực tổ chức thông qua phát triển kỹ năng, kinh nghiệm và khả năng thích ứng của đội ngũ nhân viên phải được coi là ưu tiên hàng đầu. Song song đó, doanh nghiệp cần kiến tạo một môi trường làm việc linh hoạt, sáng tạo, nơi nhân viên được trao quyền, khuyến khích học hỏi và cảm thấy gắn bó với tổ chức. Đây chính là chìa khóa để giữ chân nhân tài và tạo nên sức mạnh cạnh tranh lâu dài.
Một điểm thú vị là diễn giả đã giới thiệu mô hình tổ chức gồm ba cấu phần: danh mục đầu tư (portfolio), dự án (project) và chương trình (program). Theo ông, doanh nghiệp cần vận hành linh hoạt cả ba cấu phần này, phối hợp nhịp nhàng giữa tầm nhìn chiến lược tổng thể (quản trị danh mục) với việc quản lý các dự án cụ thể và triển khai những chương trình phát triển dài hạn. Sự linh hoạt này cho phép tổ chức thích ứng nhanh với biến động thị trường và nắm bắt cơ hội mới. Đồng thời, người lãnh đạo cần nhận diện và bồi dưỡng điểm mạnh khác biệt của từng cá nhân trong tổ chức – bởi lẽ chính năng lực và kinh nghiệm độc đáo của mỗi con người sẽ tạo nên lợi thế cạnh tranh độc nhất cho doanh nghiệp trên thương trường.
Diễn giả cũng đề cập đến tầm quan trọng của việc duy trì “sự chánh niệm” (mindfulness – sự tỉnh táo, tập trung tinh thần) của con người trong tổ chức giữa bối cảnh thay đổi liên tục. Nhiệm vụ của HR và quản lý là phải đảm bảo nhân viên không bị quá tải hay mất phương hướng trước làn sóng công nghệ mới. Cần thiết lập các quy trình hỗ trợ, giám sát sức khỏe tinh thần và đào tạo kỹ năng để nhân viên vừa phát huy được sự sáng tạo, vừa tuân thủ các quy định bảo mật thông tin. Đặc biệt, việc bảo vệ dữ liệu và tăng cường an ninh mạng phải trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp, với sự tham gia chặt chẽ của cả phòng IT lẫn phòng HR trong việc đào tạo, nhắc nhở và giám sát nhân viên tuân thủ. Có như vậy, tổ chức mới vừa đổi mới hiệu quả vừa đảm bảo an toàn, ổn định trong dài hạn.
Quản lý rủi ro và phát triển bền vững trong biến động toàn cầu
Bối cảnh địa chính trị và kinh tế thế giới hiện nay tiềm ẩn nhiều biến động khó lường, và Việt Nam cần chủ động chuẩn bị các chiến lược ứng phó nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia cũng như của doanh nghiệp. Henrik von Scheel đề cập đến những thách thức chiến lược như căng thẳng Trung Quốc – Đài Loan hay sự xáo trộn trong hệ thống tiền tệ toàn cầu, coi đó vừa là rủi ro vừa là cơ hội cho Việt Nam. Ông cảnh báo rằng Việt Nam đang ở trong một khu vực địa lý có nhiều nguy cơ về an ninh và kinh tế, do đó chúng ta phải nhanh chóng tìm ra những “đường tiền” mới (dòng chảy vốn và thương mại), đồng thời nắm bắt các cơ hội phát triển nhanh nhất trước khi bị bỏ lại phía sau. Một chiến lược quan trọng là đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng và thiết lập mạng lưới kết nối bền chặt với các nhà cung cấp theo tiêu chuẩn “xanh” (thân thiện với môi trường). Điều này không chỉ giúp giảm chi phí, tăng hiệu quả chuỗi cung ứng, mà còn giúp doanh nghiệp Việt đáp ứng các yêu cầu mới về phát triển bền vững (ví dụ như tiêu chuẩn phát thải Scope 3 trong chuỗi giá trị). Bên cạnh đó, diễn giả nhấn mạnh doanh nghiệp cần xây dựng khả năng ổn định tổ chức để chống chịu những cú sốc lớn có thể xảy ra trong vòng 3–9 tháng tới, tránh tình trạng bị động khi biến động ập đến.
Một bài học thú vị được Henrik von Scheel chia sẻ đến từ chiến lược phát triển của Sri Lanka – quốc gia đã chú trọng cân bằng giữa đổi mới và bảo tồn giá trị truyền thống trong kỷ nguyên hiện đại. Ông mô tả một mô hình giáo dục nơi thế hệ trẻ được học hỏi từ những người giàu kinh nghiệm, nhằm lưu giữ và phát huy tri thức truyền thống quý báu. Cách tiếp cận này giúp quốc gia tránh được nguy cơ thất truyền những hiểu biết cốt lõi khi tiến hành công nghiệp hóa và chuyển đổi số quá nhanh. Sri Lanka đã biết tận dụng các giá trị văn hóa làm nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp và công nghệ mới mà không đánh mất bản sắc dân tộc. Từ kinh nghiệm đó, diễn giả khuyến nghị Việt Nam cũng nên xây dựng chiến lược tương tự – kết hợp hài hòa giữa đổi mới sáng tạo với việc bảo tồn, truyền thụ các giá trị và tri thức truyền thống. Đây sẽ là chìa khóa giúp chúng ta phát triển bền vững, không chỉ về kinh tế – công nghệ mà còn về văn hóa – xã hội trong dài hạn.
Tầm nhìn phát triển sản phẩm và nền kinh tế số
Một thông điệp nhất quán trong suốt bài nói chuyện là tầm quan trọng của việc phát triển sản phẩm đối với tương lai kinh tế số của Việt Nam. Henrik von Scheel nhấn mạnh rằng không phải công nghệ tự thân, mà chính các sản phẩm mới mới là yếu tố quyết định để xây dựng một nền kinh tế vững mạnh và mở rộng quy mô. Sản phẩm được ví như cây cầu nối giữa công nghệ hiện đại và nhu cầu thị trường – chỉ khi công nghệ được “đóng gói” thành những sản phẩm cụ thể giải quyết các vấn đề thực tiễn, nó mới thực sự tạo ra giá trị kinh tế. Vì vậy, nếu muốn bứt phá trong kỷ nguyên số, Việt Nam cần tập trung đầu tư cho các trung tâm phát triển sản phẩm kỹ thuật số và AI. Khi sở hữu những sản phẩm tốt, chúng ta không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia mà còn tạo điều kiện cho thế hệ nhân lực trẻ phát huy tài năng, đóng góp vào sự thịnh vượng lâu dài.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, diễn giả cho rằng Việt Nam cần tăng cường hợp tác quốc tế và phát huy vai trò đầu tàu trong khu vực châu Á. Ông chia sẻ rằng nhiều nhà lãnh đạo từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ấn Độ đang bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến Việt Nam như một đối tác chiến lược trong tương lai gần. Điều đó cho thấy nước ta có tiềm năng trở thành một trung tâm phát triển sản phẩm số quan trọng của khu vực. Muốn vậy, chúng ta nên hướng tới việc xây dựng một “trung tâm lãnh đạo tổ chức” mang tầm cỡ châu Á – nơi quy tụ những trí tuệ và sáng kiến đổi mới phù hợp với đặc thù địa phương, tạo nên sức mạnh cạnh tranh khác biệt. Song song đó, sự phối hợp đa chiều giữa chính phủ, doanh nghiệp và giới học thuật cần được thúc đẩy mạnh mẽ nhằm huy động tối đa nguồn lực cho đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm. Sự liên kết chặt chẽ giữa nhà nước, khu vực tư nhân và các trường đại học, viện nghiên cứu sẽ giúp tối ưu hóa hệ sinh thái khởi nghiệp, đảm bảo các sáng kiến công nghệ có cơ hội đi vào thực tiễn và vươn ra thị trường thế giới.
Kết luận: Vững bước trong chương mới của tương lai
Trong phần kết luận, Henrik von Scheel đã để lại cho khán giả Việt Nam những lời nhắn nhủ đầy tâm huyết về tương lai. Ông dự báo thập kỷ tới sẽ đem đến không ít thử thách – từ biến động kinh tế, xung đột địa chính trị cho đến áp lực chuyển đổi công nghệ – nhưng đồng thời cũng mở ra những cơ hội để Việt Nam bứt phá và xuất hiện những thế hệ lãnh đạo mới. Diễn giả kêu gọi chúng ta hãy nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc và hun đúc quyết tâm đổi mới, bởi chính tinh thần đó sẽ giúp đất nước tạo dựng một tương lai tươi sáng hơn. Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của những nhà lãnh đạo có tầm nhìn và bản lĩnh, những người có thể dẫn dắt tổ chức vượt qua giai đoạn khó khăn và chuyển hóa thách thức thành cơ hội. Henrik von Scheel bày tỏ cam kết sẽ đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong hành trình này, đồng thời ông ví nguồn nhân lực trẻ của chúng ta như “tài nguyên quý của thế giới” – cần được trân trọng bảo vệ và phát triển. Lời nhắn nhủ cuối cùng của ông gửi gắm niềm hy vọng vào thế hệ trẻ và các gia đình Việt Nam: rằng tương lai thuộc về họ, và họ hoàn toàn có thể mạnh mẽ, thành công hơn cả thế hệ hiện tại nếu biết nắm bắt thời cơ và kiên trì theo đuổi mục tiêu.
Đối với cá nhân tôi – một người làm công tác nhân sự lâu năm – những chia sẻ của Henrik von Scheel không chỉ mang lại tầm nhìn chiến lược quý báu mà còn tiếp thêm động lực để tiếp tục đổi mới. Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa một chương mới đầy thách thức nhưng cũng ngập tràn cơ hội. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tinh thần sẵn sàng thay đổi và quyết tâm kiên định, tôi tin rằng cộng đồng doanh nghiệp và những người làm nhân sự Việt Nam sẽ vững bước tiến lên, tạo nên những thành công mới và đóng góp vào một thập kỷ phát triển rực rỡ của nước nhà. Chương tiếp theo của người làm nhân sự đã mở ra – và chúng ta hoàn toàn đủ khả năng dẫn dắt thay vì bị dẫn dắt trong kỷ nguyên AI và số hóa này.
