21/08/2026
Larangan Bilik Partition: Antara Keselamatan, Keperluan Rakyat dan Kelangsungan Ekonomi
Sejak 1 Ogos 2023, larangan terhadap pembinaan sekatan dinding dalaman bagi tujuan mewujudkan bilik tidur tambahan dalam petak kediaman berstrata mula berkuat kuasa di Kuala Lumpur melalui Pekeliling COBKL 2023/01. Langkah ini pada asasnya mempunyai tujuan yang munasabah, khususnya bagi menangani pengubahsuaian kediaman secara berlebihan sehingga sebuah unit yang asalnya mempunyai dua atau tiga bilik dipecahkan kepada terlalu banyak bilik untuk disewakan. Keadaan seperti ini boleh meningkatkan kepadatan penghuni serta menimbulkan persoalan berkaitan keselamatan, pengudaraan, pencahayaan dan keselesaan penghuni.
Namun, selepas beberapa tahun pelaksanaannya, mungkin sudah tiba masanya kesan peraturan ini dilihat daripada sudut yang lebih luas. Isu bilik partition bukan hanya melibatkan pemilik rumah atau kontraktor renovasi. Di belakang sebuah bilik sewa murah terdapat pelajar, pekerja muda, pasangan yang baru memulakan kehidupan, pekerja berpendapatan rendah dan mereka yang berhijrah ke Kuala Lumpur untuk mencari pekerjaan. Pada masa yang sama, di belakang kerja pembinaan bilik tersebut p**a terdapat kontraktor kecil dan tukang yang bergantung kepada projek renovasi sebagai sumber pendapatan.
Bagi seorang pelajar yang datang dari luar Kuala Lumpur untuk menyambung pengajian, kemampuan kewangannya mungkin hanya membolehkan dia menyewa sebuah bilik. Begitu juga seorang anak muda yang baru mendapat pekerjaan dengan gaji permulaan. Dengan pendapatan yang masih rendah, menyewa sebuah apartment secara keseluruhan mungkin di luar kemampuannya. Mereka bukan memerlukan sebuah rumah yang besar. Apa yang diperlukan hanyalah sebuah bilik yang selamat, mempunyai privasi dan berada berhampiran tempat belajar atau bekerja dengan kadar sewa yang mampu dibayar setiap bulan.
Dalam keadaan kos kehidupan bandar yang semakin tinggi, pasaran sewaan bilik sebenarnya memainkan peranan yang penting. Ia menjadi pintu masuk kepada golongan muda untuk memulakan kehidupan berdikari. Seorang graduan yang baru mendapat pekerjaan mungkin belum mampu membayar sewa sebuah unit kediaman bernilai RM1,500 atau RM2,000 sebulan, tetapi mungkin mampu membayar beberapa ratus ringgit untuk sebuah bilik. Selepas beberapa tahun bekerja dan pendapatannya bertambah, barulah dia mungkin mampu menyewa atau membeli kediaman sendiri. Bilik sewa murah dalam keadaan ini bukan semestinya lambang eksploitasi. Dalam banyak keadaan, ia merupakan sebahagian daripada ekosistem kehidupan sebuah bandar.
Pada masa yang sama, kebimbangan pihak berkuasa tidak boleh diketepikan. Memecahkan sebuah apartment kepada terlalu banyak bilik kecil semata-mata untuk mendapatkan keuntungan maksimum daripada sewaan memang boleh membawa masalah. Sebuah unit yang direka untuk menampung sebuah keluarga tidak sewajarnya diubah sehingga dihuni terlalu ramai orang. Jika partition menghalang tingkap, pengudaraan, laluan keluar atau kemudahan keselamatan, tindakan penguatkuasaan sememangnya wajar dilakukan. Keselamatan penghuni tidak boleh dikorbankan hanya kerana mahu menawarkan sewa yang murah.
Persoalannya ialah sama ada semua bilik tambahan perlu dianggap mempunyai masalah yang sama. Terdapat perbezaan yang besar antara pemilik yang menambah sebuah bilik secara munasabah dengan pemilik yang memecahkan ruang kediaman kepada sebanyak mungkin bilik untuk memaksimumkan keuntungan. Jika kedua-duanya dilayan dengan peraturan yang sama, kita mungkin menyelesaikan satu masalah tetapi pada masa yang sama mewujudkan masalah lain.
Kesan terhadap pemilik kediaman juga perlu diberikan perhatian. Tidak semua pemilik apartment yang membina bilik tambahan melakukannya untuk tujuan sewaan. Ada keluarga yang membeli rumah dua bilik ketika anak masih kecil, tetapi beberapa tahun kemudian memerlukan sebuah lagi bilik apabila anak-anak semakin dewasa. Ada yang memerlukan bilik untuk ibu bapa, penjaga atau ahli keluarga lain. Kemampuan kewangan mereka mungkin tidak membolehkan mereka menjual rumah dan membeli kediaman yang lebih besar. Bagi keluarga seperti ini, mengubah sebahagian ruang sedia ada menjadi sebuah bilik tambahan merupakan penyelesaian yang jauh lebih mampu milik.
Industri renovasi kecil turut menerima kesannya. Kerja partition kediaman merupakan sebahagian daripada sumber pendapatan kontraktor kecil dan tukang yang beroperasi di sekitar Kuala Lumpur dan Lembah Klang. Kebanyakan mereka bukan syarikat pembinaan besar yang mempunyai kontrak bernilai jutaan ringgit. Mereka hidup daripada projek kecil yang datang secara berterusan. Sebuah projek mungkin hanya bernilai beberapa ribu ringgit, tetapi projek-projek kecil inilah yang membayar gaji pekerja dan memastikan perniagaan mereka terus berjalan.
Walau bagaimanapun, kepentingan kontraktor tidak seharusnya mengatasi keselamatan penghuni. Begitu juga kepentingan pemilik rumah tidak seharusnya mengatasi hak penyewa untuk mendapatkan tempat tinggal yang selamat dan manusiawi. Sebab itu perbincangan mengenai larangan partition tidak sepatutnya dilihat sebagai pertentangan antara kerajaan dengan kontraktor atau antara pemilik rumah dengan penyewa. Persoalan yang lebih penting ialah bagaimana satu dasar boleh melindungi semua pihak secara seimbang.
Menariknya, pendekatan terhadap sekatan dalaman juga tidak semestinya sama di setiap pihak berkuasa tempatan. Terdapat PBT yang menyediakan mekanisme permit bagi sekatan dalaman tertakluk kepada syarat tertentu. Ini menunjukkan bahawa terdapat satu lagi pendekatan selain larangan secara menyeluruh, iaitu membenarkan pengubahsuaian secara terkawal dengan mengambil kira jumlah bilik, keadaan ruang, keselamatan, pengudaraan, pencahayaan dan kapasiti kediaman.
Mungkin pendekatan seperti ini lebih wajar untuk dikaji. Kerajaan boleh bertindak tegas terhadap unit yang mempunyai terlalu banyak bilik atau penghuni sehingga membahayakan keselamatan, tetapi pada masa yang sama mempertimbangkan ruang kepada pemilik yang benar-benar mempunyai keperluan munasabah. Dengan adanya garis panduan dan proses kelulusan yang jelas, kontraktor juga mempunyai tanggungjawab memastikan kerja yang dilakukan mematuhi syarat, manakala penyewa mendapat jaminan bahawa bilik yang mereka sewa memenuhi tahap keselamatan yang ditetapkan.
Kuala Lumpur memerlukan pelbagai bentuk kediaman kerana masyarakat yang tinggal di bandar ini datang daripada latar belakang ekonomi yang berbeza. Tidak semua orang mampu menyewa sebuah condominium atau apartment secara keseluruhan. Seorang mahasiswa, graduan yang baru bekerja, pekerja kedai, juruteknik, penghantar makanan atau pekerja yang baru berhijrah ke Kuala Lumpur mungkin hanya memerlukan sebuah bilik dengan kadar sewa yang mampu dibayar. Jika bekalan bilik sewa berkurangan sedangkan permintaan masih tinggi, persoalan yang perlu dikaji ialah sama ada keadaan tersebut akhirnya akan memberi tekanan kepada kadar sewaan dan pilihan kediaman golongan berpendapatan rendah.
Selepas hampir tiga tahun sejak peraturan tersebut diperkenalkan, mungkin sudah sesuai untuk keberkesanannya dinilai semula berdasarkan data sebenar. Adakah masalah kepadatan penghuni telah berkurangan? Adakah keselamatan kediaman strata bertambah baik? Apakah kesannya terhadap bekalan dan harga bilik sewa? Berapa ramai pemilik kediaman yang terkesan dan apakah p**a kesannya terhadap kontraktor kecil serta pekerja industri renovasi? Penilaian seperti ini penting supaya dasar yang diwujudkan atas tujuan keselamatan tidak secara tidak sengaja menambah tekanan kepada golongan yang paling memerlukan kediaman mampu sewa.
Matlamat akhirnya tidak sepatutnya memilih antara keselamatan dengan kemampuan. Kedua-duanya perlu bergerak bersama. Kerajaan perlu memastikan kediaman tidak dieksploitasi sehingga menjadi sesak dan berbahaya, pemilik perlu bertanggungjawab terhadap keadaan rumah yang disewakan, kontraktor perlu mematuhi standard yang ditetapkan, dan pada masa yang sama pelajar serta pekerja muda perlu mempunyai akses kepada tempat tinggal yang sesuai dengan kemampuan mereka.
Yang perlu dibendung ialah penyalahgunaan ruang kediaman sehingga mengancam keselamatan dan kebajikan penghuni. Tetapi dalam membendung penyalahgunaan tersebut, jangan sampai kita menutup ruang kepada keluarga yang memerlukan bilik tambahan, pekerja dan pelajar yang memerlukan sewaan mampu milik, serta kontraktor kecil yang mencari rezeki secara sah. Dasar yang baik bukan sekadar melarang, tetapi mencari titik keseimbangan antara keselamatan, kemampuan dan realiti kehidupan rakyat di bandar.
