04/06/2025
"Giá trị sống của em là gì?"
Ngay hôm đầu tiên đi làm, sếp của mình đã hỏi câu đó.
Một câu hỏi ngắn gọn và đơn giản, nhưng lại sâu, trực diện, bất ngờ, khiến mình bối rối. Chưa ai từng hỏi mình câu hỏi như vậy cả.
Và mặc dù khi đó mình cũng đang bắt đầu hành trình hiểu bản thân, mình vẫn chưa có câu trả lời của riêng mình. Mình ấp úng. Không diễn đạt được những suy nghĩ trong đầu thành lời.
Giá trị sống của mình là gì?
Kể từ hôm đó, câu hỏi này như in đậm trong tâm trí mình. Một vấn đề mình chưa thật sự rõ ràng, nhưng vô thức cảm nhận được rằng nó là câu hỏi quan trọng nhất mình cần trả lời.
7 năm sau đó, qua nhiều trải nghiệm và kiến thức tích luỹ được, mình mới dần hiểu được tại sao. Việc mông lung về giá trị sống, chính là nguyên nhân khiến cho nhiều người trẻ như mình rơi vào cơn khủng hoảng.
Vì cuộc sống vốn phức tạp và không thiếu những biến cố. Nếu thiếu đi một hệ giá trị làm nền tảng, thì con người ta cũng sẽ dễ rơi vào trạng thái mất phương hướng. Xác định được giá trị sống là thiết lập lại trật tự giữa cơn hỗn loạn. Giống như lạc đường mà tìm được chiếc la bàn. Nó giúp mình tìm ra định hướng và gần như không bao giờ đi lạc nữa.
Vậy giá trị sống là gì?
Mặc dù được nhắc đến nhiều trong các tài liệu về tâm lý và phát triển bản thân, nhưng khái niệm này vẫn không tránh khỏi cảm giác lý thuyết và trừu tượng. Từ kinh nghiệm của bản thân, mình nghĩ đơn giản thế này:
Giá trị sống, chính là nguyên tắc sống đặc biệt quan trọng với bạn. Là những thứ bạn cho là có ý nghĩa và cam kết theo đuổi. Nó mang tính định hình con người bạn và định hướng cuộc đời bạn sẽ sống.
Và giữa ma trận của cuộc đời, giá trị sống chính là thứ quyết định đâu là ngã rẽ phù hợp.
Mình ví dụ thế này:
Hôm trước, một cậu em hỏi xin ý kiến mình về hướng đi sự nghiệp. Em đang phân vân giữa 3 sự lựa chọn:
Một hướng đi mang lại sự thoả mãn.
Một hướng đi mang lại sự an toàn.
Một hướng đi mang lại sự phát triển.
Cả 3 hướng đi đều là những sự lựa chọn tốt.
Mình đặt câu hỏi: vậy đối với em, ít nhất ở thời điểm hiện tại, em cảm thấy mình cần điều gì nhất? Đâu là thứ quan trọng và ý nghĩa nhất đối với em? Sự thoả mãn, sự an toàn, hay sự phát triển?
Em suy nghĩ vài giây rồi đưa ra câu trả lời của mình. Một câu trả lời mà em thừa nhận, rằng em đã hơi nghiêng về nó từ trước khi hỏi mình, chỉ là chưa thật sự cảm thấy chắc chắn.
Câu chuyện này làm mình nhớ tới những giai đoạn đầu tuổi 20, cũng đang mông lung giữa những hướng đi. Vấn đề thật sự của mình ngày đó cũng giống như của cậu em kia, không phải chỉ là giải quyết vấn đề trước mắt. Mà là phải làm rõ được giá trị sống của mình (mình là ai và mình muốn gì), cũng như có niềm tin vào điều đó, để có thể giải quyết được mọi vấn đề sau này.
Và mình nghĩ, câu hỏi về giá-trị-sống có thể được diễn dịch thành:
Điều gì là quan trọng nhất đối với bạn?
Đâu là thứ mang lại ý nghĩa cho cuộc đời bạn?
Đâu là những điều cốt lõi tạo nên con người bạn?
Nếu như bạn cũng đang cảm thấy mông lung, chưa biết mình thực sự muốn gì, hay thường xuyên phân vân giữa những lựa chọn... có lẽ, việc đầu tiên nên làm không phải là chạy đi tìm câu trả lời ở bên ngoài, mà là dừng lại và hỏi mình những câu hỏi trên.
Giá trị sống không phải là điều cao siêu, nó chỉ cần đúng với bạn. Có người coi sự tự do là giá trị cốt lõi. Có người coi gia đình là quan trọng nhất. Có người sống vì sự cống hiến, có người sống để phát triển bản thân...
Không có đúng sai. Chỉ phù hợp hay không.
Cuộc sống luôn thay đổi, nhưng khi bạn nắm rõ giá trị sống của mình, bạn sẽ luôn biết cách tìm ra con đường mình cần đi.
Cosmic Writer