20/08/2026
Kỹ sư ngành điện 10 năm kinh nghiệm nói cho bạn biết: Tại sao những người làm PLC đều không muốn nhận người mới hoàn toàn chưa có nền tảng làm học việc?
1. Không đủ thời gian và sức lực.
Làm việc cả ngày đã khá mệt, lại còn phải hướng dẫn người mới thì thực sự không có nhiều thời gian rảnh. Hơn nữa, hướng dẫn người khác quả thực còn mệt hơn tự mình làm việc. Nếu bản thân không phải là người đặc biệt giỏi ăn nói thì thực sự không muốn dạy. Khi công việc khiến mình bực bội, nếu vô tình nói nặng lời một chút, những người mới nhạy cảm lại luôn cảm thấy rằng mình đang cố tình làm khó họ.
2. Vòng lặp luẩn quẩn.
Dạy một người mới, hai ngày sau người đó nghỉ; rồi lại đến một người khác, rồi lại nghỉ. Cùng một vấn đề đơn giản, cứ hai ngày lại phải giải thích một lần, bạn nói xem có phiền không? Học PLC mà ngay cả tham số trục của hệ thống 3 trục cũng không đọc hiểu được. Hơn nữa, người mới từ đấu dây đến viết chương trình, sau khi đã có kinh nghiệm thì lại nghỉ việc. Công ty lại phải tuyển người mới, cứ thế tạo thành một vòng lặp chết. Dù tâm lý có tốt đến đâu thì cũng sẽ mất kiên nhẫn.
3. Khả năng tự học.
Trên Internet có rất nhiều tài liệu học tập. Có người ngay cả nguyên lý hoạt động của các linh kiện điện thường dùng cũng không chịu tự tìm kiếm, mà chỉ chờ người hướng dẫn dạy một cách có hệ thống. Đến cả phương pháp học tập cũng không nắm được. Những người như vậy thì tốt nhất đừng học nữa, bởi vì trong sự nghiệp sau này sẽ gặp rất nhiều thứ chưa từng tiếp xúc, mà một lượng lớn kiến thức đều cần phải tự học và tự suy nghĩ mới có thể nắm được.
4. Cơ chế khuyến khích.
Cho dù kỹ thuật viên do người thầy hướng dẫn có thể độc lập thực hiện dự án, thì cũng rất ít công ty sẵn sàng thưởng riêng cho người thầy. Đây là vấn đề thuộc về cơ chế của công ty. Nếu có cơ chế khuyến khích phù hợp thì có lẽ ai cũng sẽ học nhanh hơn.
5. Thái độ không đúng mực.
Ngành PLC cần dựa rất nhiều vào tự học. Bạn không hỏi thì có nghĩa là bạn đã biết, nếu không thì chẳng ai biết bạn không biết. Mỗi người đều đang bận với dự án của mình. Bạn không cần ngày nào cũng mua thuốc lá, mua nước để lấy lòng. Điều quan trọng nhất là thái độ cầu tiến của bạn. Có những người mới chỉ nghĩ đến mức lương cao, không chủ động học hỏi, lại còn coi thường người khác, khả năng thực hành kém, nhưng vì có bằng cấp cao nên lại tỏ ra kiêu ngạo.
6. Hoàn toàn là người mới bắt đầu.
Đặt mình vào vị trí của người hướng dẫn, nếu bạn là người thầy, bạn có thực sự đủ kiên nhẫn để dạy một người ngay cả kiến thức lý thuyết cũng không có không? Người thầy chỉ có vai trò chỉ điểm và định hướng. Bạn không hiểu chỗ nào thì trực tiếp nói vào trọng tâm chỗ đó, chứ không phải bắt đầu đào tạo từ con số 0. Nếu phải cầm tay chỉ việc thì thực sự sẽ tiêu tốn quá nhiều thời gian. Công ty tuyển người là để làm việc, không phải để đào tạo người. Khi xảy ra sự cố mà người khác có thể giúp bạn giải quyết thì như vậy đã rất tốt rồi.
7. Cách đối nhân xử thế.
Có những người coi sự giúp đỡ và công sức của người khác là điều đương nhiên, không muốn chủ động giao tiếp với nhau. Hơn nữa, những người vô ơn, quay lưng và không biết trân trọng người khác cũng không ít. Một bộ phận những người sinh sau năm 1995, 2000 thậm chí đã quên mất sự tôn trọng cơ bản. Hãy nhớ rằng, khi không có việc gì thì nên mời nhau một bữa ăn thì cứ mời, xây dựng mối quan hệ tốt thì người ta mới càng tận tâm chỉ dẫn cho bạn.
8. Khả năng tư duy.
Ngành này cần phải ngộ ra vấn đề, không hoàn toàn nằm ở việc có người hướng dẫn hay không. Khi bạn đã hiểu ra thì bạn sẽ hiểu ra, còn nếu mãi không thể hiểu được thì có thể chứng minh rằng hiện tại bạn chưa thực sự phù hợp với ngành này.
Vậy nếu muốn chuyển nghề thì phải phá vỡ tình trạng này như thế nào?
Trước tiên hãy tự học và nắm vững nền tảng lý thuyết. Sau đó tìm đến các nhà máy/doanh nghiệp chế tạo thiết bị tự động hóa phi tiêu chuẩn (Non-standard Automation). Khi họ có nhiều dự án, thiếu nhân lực, bạn sẽ có cơ hội bước vào ngành và trực tiếp bắt tay vào làm. Khi đó, dù bạn chưa biết, cũng sẽ có người hướng dẫn bạn làm và dần dần bạn sẽ học được.
Cuối cùng bổ sung một điều: Có dạy hay không không nằm ở người thầy, mà nằm ở chính bản thân bạn. Hãy tự suy ngẫm về điều này. Nếu gặp được một người thầy tốt, nhất định phải biết biết ơn và trân trọng. Hơn nữa, ai cũng từng là người mới. Những người làm thầy cũng nên cố gắng hết sức để hướng dẫn những người thực sự chịu khó, chịu học và có tinh thần tiến bộ.
