20/07/2026
ઝોહોની ઐતિહાસિક પહેલ
ઝોહોએ રજૂ કર્યો ભારત દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલો પ્રથમ સર્વર – “નાથુ લા”
ભારતમાં વિકસિત આ સર્વરનો હેતુ છે:
✅ ડેટા સેન્ટરના ખર્ચમાં અંદાજે 30% સુધી ઘટાડો
✅ વીજ વપરાશમાં અંદાજે 18% સુધી બચત
✅ વધુ કાર્યક્ષમ, ઊર્જા-સક્ષમ અને ભારતની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ સર્વર પ્લેટફોર્મ
આ માત્ર એક નવો સર્વર નથી, પરંતુ ભારતની ટેક્નોલોજીકલ આત્મનિર્ભરતા તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
⸻
ભારત પહેલાં કેટલું વિદેશી સર્વરો પર નિર્ભર હતું?
વર્ષો સુધી ભારતના મોટા ભાગના ડેટા સેન્ટરો નીચેની વિદેશી કંપનીઓના સર્વર પર આધારિત રહ્યા:
• Dell Technologies (અમેરિકા)
• Hewlett Packard Enterprise (અમેરિકા)
• Lenovo (ચીન)
• Supermicro (અમેરિકા)
• Cisco UCS (અમેરિકા)
• IBM (અમેરિકા)
• Fujitsu (જાપાન)
જ્યારે ઘણી કંપનીઓ ભારતમાં એસેમ્બલી કરતી હતી, ત્યારે મુખ્ય ડિઝાઇન, મધરબોર્ડ, ફર્મવેર અને સર્વર આર્કિટેક્ચર વિદેશમાં વિકસાવવામાં આવતા હતા.
⸻
ડોલર મજબૂત બનવાથી શું અસર થતી હતી?
ભારત મોટાભાગનું સર્વર હાર્ડવેર આયાત કરતું હોવાથી:
• સર્વરની કિંમત સીધી અમેરિકન ડોલર સાથે જોડાયેલી રહેતી.
• ડોલર મોંઘો થાય એટલે સર્વરની કિંમત પણ વધી જતી.
• ડેટા સેન્ટર સ્થાપવાનો ખર્ચ વધી જતો.
• ક્લાઉડ સેવા આપતી કંપનીઓના મૂડી ખર્ચ (CapEx) વધી જતા.
• જાળવણી, સ્પેર પાર્ટ્સ અને અપગ્રેડ પણ વધુ ખર્ચાળ બનતા.
ઉદાહરણ તરીકે:
જો કોઈ સર્વરની કિંમત US$10,000 હોય:
* ₹70/$ પર કિંમત ≈ ₹7 લાખ
* ₹87/$ પર કિંમત ≈ ₹8.7 લાખ
માત્ર વિનિમય દરના ફેરફારથી જ લગભગ ₹1.7 લાખનો વધારો થઈ શકે છે (કર, આયાત શુલ્ક અને અન્ય ખર્ચ સિવાય).