23/05/2026
ਲੇਖਿਕਾ: ਐਡਵੋਕੇਟ ਮਿਸ ਸੋਨੂ ਅਰੋੜਾ
“ਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਓ”
“ਬਾਬਾ ਉਸ ਘਰ ਨਾ ਵਸਾਈਂ, ਜਿੱਥੇ ਕਦਰ ਕੋਈ ਨਾ ਪਾਏ,
ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ-ਸਾੜਦੇ, ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮਰ ਜਾਏ।”
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਧੀਆਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਭਾਵੇਂ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਦਾਜ਼, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ।
ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਬਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਦੁਰਪਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸੇ ਬੇਕਸੂਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਣੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ “ਤਨੁਸ਼ਕਾ” ਅਤੇ “ਦੀਪਿਕਾ” ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਜ਼ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਾਡਾ ਸਮੂਹ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਫ਼ ਮੰਗਣ ਆਈ ਪੀੜਤ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਤੰਗਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਕਠਘਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁੜ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਜੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਜਾਂਚ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸਲ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮੈਂ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਮਿਸ ਸੋਨੂ ਅਰੋੜਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ਼ “ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ” ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ। ਵਿਆਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਜ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਓ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਓ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਦਿਓ। ਧੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਸਕੇ।
ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਧੀਆਂ ਦਾ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਣ ਸਿਖਾਓ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੁਦ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਓ।
ਜੇ ਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਜੀ ਸਕਣ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਾਂਗੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਜਾਂ ਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੰਗਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਦੋਸਤ ਐਡਵੋਕੇਟ ਮਿਸ ਸੋਨੂ ਅਰੋੜਾ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਿਵਾਉਣਾ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ।
